Afgelopen week was ik voor het eerst van mijn leven op safari in de Beekse Bergen. En nee, niet zomaar voor een ritje langs giraffen, neushoorns en zebra’s. Ik was uitgenodigd door Wines of South Africa om één dag imaginair mee te reizen naar Zuid-Afrika. Compleet met Zuid-Afrikaanse wijnen, een diner in safarisfeer, een overnachting in de Groepslodge én een masterclass over misschien wel de spannendste witte druif: Chenin Blanc uit Zuid-Afrika.
Want als er één druif is die je mee op avontuur kan nemen, dan is het Chenin Blanc. Fris of rijk, strakdroog of honingzoet, mousserend of intens geconcentreerd: Chenin Blanc is een echte kameleon. Niet voor niets stond deze druif tijdens dit Zuid-Afrikaanse wijnuitje volop in de schijnwerpers.
Een stukje Zuid-Afrika in de Beekse Bergen
De uitnodiging begon al veelbelovend: “Ga met ons mee voor één dag naar Zuid-Afrika.” En eerlijk is eerlijk, de setting had niet beter gekozen kunnen worden. Midden in de sfeer van de savanne werden we ontvangen met een aperitief in de Groepslodge van de Beekse Bergen. Daarna volgde een diner met Zuid-Afrikaanse wijnpairing en de volgende ochtend een masterclass Chenin Blanc door Udo Göebel MV.
Udo Göebel is eigenaar van importbedrijf WineMatters en dé specialist in Nederland als het gaat om Zuid-Afrikaanse wijn. Hij importeert uitsluitend wijnen uit Zuid-Afrika en schreef zijn scriptie voor de titel Magister Vini over Chenin Blanc. Kortom: als iemand je kan uitleggen waarom deze druif zo fascinerend is, dan is hij het wel.
Na de proeverij stapten we in een open Land Cruiser voor een off-road safari met ranger. Oog in oog met wilde dieren, maar met het hoofd nog vol aroma’s van appel, kweepeer, honing, citrus, lanoline en ziltigheid. Een betere kapstok voor een verhaal over Chenin Blanc kun je bijna niet bedenken.
Wat is Chenin Blanc?
Chenin Blanc is een van de oudste druivenrassen ter wereld en komt oorspronkelijk uit de Loire in Frankrijk. Daar vormt hij de basis voor beroemde wijnen uit onder andere Vouvray, Anjou, Savennières en Coteaux du Layon. In de Loire laat Chenin Blanc vaak zijn elegante, frisse en minerale kant zien. Denk aan appel, peer, citrus, bloemen, krijt, honing en soms een heel herkenbaar vleugje wolvet of bijenwas.
Chenin Blanc uit Zuid-Afrika: dynamisch en vernieuwend
Maar Chenin Blanc is veel meer dan alleen Loire. In Zuid-Afrika heeft de druif, sinds 1655, een tweede thuis gevonden. Sterker nog: Zuid-Afrika is vandaag de dag misschien wel hét land waar Chenin Blanc het meest dynamisch, veelzijdig en vernieuwend wordt gemaakt. Van sappige, fruitige instapwijnen tot complexe wijnen van oude bush vines; het spectrum is enorm.
Udo noemde Chenin Blanc tijdens de masterclass de magische kameleon onder de druiven. En dat klopt precies. Deze druif past zich aan aan bodem, klimaat, leeftijd van de stokken en keuzes van de wijnmaker. Daardoor kan hij totaal verschillende gezichten laten zien.
Van ‘Steen’ naar Chenin Blanc, en weer terug
In Zuid-Afrika was Chenin Blanc jarenlang bekend onder de naam ‘Steen’. De druif werd al vroeg in de wijnhistorie van de Kaap aangeplant. Jan van Riebeeck introduceerde in 1655 de eerste wijnstokken aan de Kaap en in oude documenten duikt de naam Steen al vroeg op.
Van bulkwijn naar topkwaliteit
Toch had Steen lange tijd geen glanzend imago. Zo’n twintig jaar geleden werd de druif in Zuid-Afrika vooral geassocieerd met eenvoudige bulkwijn. Hij leverde veel op, was betrouwbaar in de wijngaard en werd vaak gebruikt voor simpele witte wijn of brandewijn. Niet direct het imago waar je als kwaliteitsdruif blij van wordt.
Om dat beeld/imago van ‘Steen’ te verbeteren, gingen producenten steeds vaker de internationale naam Chenin Blanc gebruiken. Dat klonk serieuzer, herkenbaarder en sloot beter aan bij de grote voorbeelden uit de Loire.
Maar inmiddels is er juist weer een tegenbeweging zichtbaar. Sommige producenten gebruiken opnieuw de naam Steen, maar dan bewust als kwaliteitsstatement. Niet als ouderwetse benaming, maar als verwijzing naar Zuid-Afrikaanse identiteit, oude stokken en een eigen stijl.
Waar groeit Chenin Blanc in Zuid-Afrika?
Chenin Blanc staat verspreid over verschillende Zuid-Afrikaanse wijngebieden. Tijdens de masterclass kwamen vooral vier belangrijke regio’s naar voren: Breedekloof, Paarl, Olifants River en Swartland.
Breedekloof wil zich nadrukkelijk positioneren als dé Chenin Blanc-regio van Zuid-Afrika. Sinds 2014 werkt de regio actief aan dat profiel. Er staan veel oude stokken en de wijnen kunnen opvallend puur, sappig en levendig zijn.
Paarl is warmer en kan vollere, rijpere Chenins voortbrengen. Olifants River is groot en divers, met zowel eenvoudige als steeds serieuzere wijnen. Maar de regio waar op dit moment misschien de meeste energie zit, is Swartland. Hier gebeurt veel. Denk aan oude bush vines, droge omstandigheden, minimale interventie, terroirgedreven wijnen en wijnmakers die Chenin Blanc met enorm veel precisie en karakter maken.
Chenin Blanc uit Loire versus Zuid-Afrika
De centrale vraag van de proeverij was: proef je het verschil tussen Chenin Blanc uit de Loire en Chenin Blanc uit Zuid-Afrika?
Op papier lijkt het eenvoudig. Loire-Chenin is vaak strakker, frisser, mineraler en eleganter. Zuid-Afrikaanse Chenin is vaak rijper, zonniger, kruidiger en soms iets breder van structuur. Maar zo simpel is het dus niet. Juist goede Zuid-Afrikaanse Chenin Blanc kan ook messcherp, mineraal en ingetogen zijn. En Loire-Chenin kan met leeftijd, restzoet of houtopvoeding juist rijk, rond en weelderig overkomen.
Dat maakt Chenin Blanc zo spannend. De druif heeft van nature hoge zuren. Daardoor blijft hij fris, ook als hij rijp fruit, wat restzoet of houtopvoeding meekrijgt. Bovendien kan hij fantastisch ouderen. Zeker de beste wijnen uit de Loire, maar ook steeds meer Zuid-Afrikaanse Chenins, ontwikkelen met de jaren aroma’s van honing, gedroogde appel, kweepeer, noten, hooi, was en specerijen.
Blind proeven: waar komt de wijn vandaan?
Na de uitleg volgde het leukste onderdeel: blind proeven. We kregen vier flights, telkens met de vraag: komt deze Chenin Blanc uit de Loire of uit Zuid-Afrika?
Flight 1: Vouvray 2024 naast Kloof Street Mullineux uit Swartland
De eerste flight zette meteen de toon! Vouvray uit de Loire, afkomstig van kalkbodem, naast Kloof Street van Mullineux uit Swartland. Op papier twee duidelijke werelden. In het glas bleek het anders uit te vallen. De Vouvray had die typische spanning en frisheid maar ook rijpe fruittonen, terwijl de Swartland-Chenin strakker en mineraliger leek over te komen. Maar allebei hadden ze die heerlijke Chenin-ruggengraat: sappige zuren, appelachtig fruit en spanning. Moeilijk om te herkennen waar de wijn z’n oorsprong had.
Flight 2: Anjou 2021 naast Swerwer Swartland 2020
Daarna volgde een Chenin uit Anjou van Domaine de la Bergerie naast Swerwer uit Swartland. Hier werd het verschil in stijl nog interessanter. De Anjou was wat meer mineraal in de geur, maar sappig en rond met een volle rijke afdronk. De Swerwer liet meer kracht, kruidigheid en rijpheid zien, maar zonder log te worden. Juist die balans tussen rijp fruit en frisse zuren maakt Zuid-Afrikaanse Chenin Blanc zo aantrekkelijk. Opnieuw lastig te herkennen waar de wijn vandaan komt.
Flight 3: Tembela Wines 2025 naast Springfontein Jil’s Dune 2022
Bij de derde flight werden we bewust op het verkeerde been gezet. We dachten opnieuw Loire versus Zuid-Afrika te moeten raden, maar beide wijnen kwamen uit Zuid-Afrika. Tembela Wines 2025, van een nieuwe wijnmaker, stond naast Springfontein Jil’s Dune 2022. Een mooie reminder dat Zuid-Afrika zelf ook enorm divers is. Niet elke Zuid-Afrikaanse Chenin smaakt hetzelfde. Bodem, ligging, leeftijd van de stokken en de hand van de wijnmaker maken een wereld van verschil.
Flight 4: Coteaux du Layon 1992 naast Strawwine van Groot Parys 2024
Tot slot kwam de zoete kant van Chenin Blanc aan bod. Coteaux du Layon 1992 van Domaine des Baumard naast een Strawwine van Groot Parys uit 2024. Wat een finale. Chenin Blanc is namelijk ook een geweldige druif voor zoete wijn. Dankzij de hoge zuren blijft de wijn levendig, zelfs als hij intens zoet is. Denk aan honing, abrikoos, sinaasappelschil, gedroogd fruit en specerijen, maar altijd met frisheid als tegenwicht. Zoete Chenin kan geweldig ouderen, en dat liet de Coteaux du Layon uit 1992 prachtig zien.
Wat eten bij Chenin Blanc?
Chenin Blanc is niet alleen interessant voor wijnliefhebbers, maar ook aan tafel een droomdruif. Door zijn frisse zuren, fruitige karakter en brede stijlpalet kun je er alle kanten mee op.
Een frisse, droge Chenin Blanc past prachtig bij geitenkaas, salades met appel of citrus, schaal- en schelpdieren, ceviche en lichte visgerechten. Een rijkere Zuid-Afrikaanse Chenin met wat hout of meer textuur is heerlijk bij geroosterde kip, varkensvlees, pompoen, curry’s, romige sauzen en gerechten met specerijen.
Door de relatief hoge zuurgraad is Chenin Blanc ook een verrassend goede begeleider van pittige Aziatische gerechten. Denk aan Thaise curry, Vietnamese salades, kruidige noedelgerechten of gerechten met gember, limoen en chili.
Dat maakt Chenin Blanc misschien wel een van de meest veelzijdige witte wijnen voor aan tafel.
Drink Chenin Blanc!
Toevallig valt Drink Chenin Day dit jaar op zaterdag 13 juni. Een mooi moment om deze druif eens extra aandacht te geven. Kies een frisse Vouvray uit de Loire, een krachtige Chenin uit Swartland, een wijn van oude stokken uit Breedekloof of juist een zoete variant uit Coteaux du Layon of Zuid-Afrika.
Want één ding werd tijdens deze wijnsafari in de Beekse Bergen weer duidelijk: Chenin Blanc is veel meer dan zomaar een witte wijn. Het is een druif met geschiedenis, karakter, energie en verrassingskracht. De ene keer strak en mineraal, de andere keer rijp en gul. Soms droog, soms zoet. Soms ingetogen, soms uitbundig. Veelzijdigheid is hier troef.
Precies daarom ben ik groot fan van Chenin Blanc. Het is een druif die je steeds opnieuw op reis stuurt. En dit keer begon die reis gewoon in Nederland, tussen de wilde dieren van de Beekse Bergen.
Ontdek de perfecte wijn bij elk gerecht met ons GRATIS e-book!
Download 'm nu!
Ben jij ook een liefhebber van wijn en lekker eten, maar weet je niet altijd welke wijn het beste bij je gerecht past? Dan hebben wij iets speciaals voor jou! Ons gratis e-book “Welke wijn bij welk gerecht?” is jouw ultieme gids voor het vinden van de perfecte wijn-spijs combinaties.
Download 'm direct!