De wijnkelder van Alois Lageder
Alto Adige omgeving
Biologisch-dynamisch wijnmaken bij Alois Lageder

Diversity of Alto Adige
Klimaatverandering & de wijnmaker

Gedurende het jaar passeren heel wat proeverijen de revue, maar onlangs was ik op uitnodiging van importeur Résidence Wijnen aanwezig bij een wel heel speciale proeverij met wijnen van Alois Lageder uit het Noord-Italiaanse Alto Adige. Zo’n 70 wijnprofessionals waren deze ochtend naar het proeflokaal van Résidence Wijnen gekomen om samen met wijnmaker Alois Clemens Lageder een aantal van hun wijnen te proeven. Het werd zeker geen standaardproeverij!

Krafuss van Alois Lageder in Alto Adige

Het familiebedrijf Alois Lageder is opgericht in 1823. De familie beheert ongeveer 50 hectare eigen wijngaard in Alto Adige en werkt daarnaast al decennialang nauw samen met zo’n 90 andere wijnboeren in de regio. Het bedrijf wordt tegenwoordig geleid door Alois en Alois Clemens, respectievelijk 5e en 6e generatie. De wijnmakerij combineert traditie en innovatie en dat allemaal volgens het principe van de biologisch-dynamische landbouw.

De strijd tegen de opwarming van de aarde

Alto Adige, ook bekend als Südtirol, behoorde in het verleden tot Oostenrijk, totdat het na de Eerste Wereldoorlog door Italië geannexeerd mocht worden. Tot op de dag van vandaag ademt Alto Adige nog steeds dat Oostenrijkse verleden uit. Wanneer je hier rondreist, waan je je in Oostenrijk. Zelfs de begroeting hier is meestal nog ‘gemütlich’ op z’n Oostenrijks.

Alto Adige omgeving

De wijngaarden van Lageder liggen op een hoogte van 250 tot 1300 meter en worden omringd door de Alpen en Dolomieten. De koele wind vanuit de Alpen zorgt voor frisse zuren en een langzame rijping, zodat de druiven alle tijd hebben om smaak te ontwikkelen. Toch, zo vertelt Clemens ons, wordt ook bij Alois Lageder nagedacht over hoe ze de strijd aan kunnen gaan met de opwarming van het klimaat. Om frisheid in de wijnen te behouden, zijn zuren nodig. Door de steeds hogere temperaturen wordt dat toch met de jaren lastiger.

Om deze frisheid te kunnen behouden, zijn er vier mogelijkheden:

  1. Maak gebruik van de geologie en microklimaat
  2. Maak gebruik van de menselijke factor tijdens de vinificatie in de wijnkelder
  3. Plant andere druivensoorten aan, die nieuw zijn voor de regio en die beter bestand zijn tegen hogere temperaturen
  4. Pas het tijdstip van oogsten aan. Pluk de druiven (of een gedeelte) net iets eerder dan normaal

‘Component tasting’ in vier flights

De proeverij deze ochtend is opgebouwd met deze vier punten in gedachten. Het is een zogenaamde ‘component tasting’; we proeven in drie van de vier flights steeds eerst de verschillende componenten (vatmonsters) en daarna het eindresultaat: de wijn zoals deze uiteindelijk in de wijnhandel te koop is.

 Alois Lageder.proeverij 29 oktober 2018

 Flight 1 (gebaseerd op geologie en microklimaat: verschil in hoogte en grondsoort)

Glas 1: Haberle 2018 – Pinot Bianco Bassa Atesina (vatmonster)

Wijngaarden op een hoogte van 550 m, mediterraan klimaat, kalksteen

Glas 2: Haberle 2018 – Pinot Bianco Val d’Adige (vatmonster)

Wijngaarden op een hoogte van 650 m, mediterraan klimaat, leisteen, gneis, sediment)

  • De wijn in glas 1 was beduidend hoger in de zuren en had een langere afdronk dan glas 2
  • De wijn in glas 2 had meer structuur, was mineraliger, een beetje à la wijnen uit de Moezel

Glas 3:  Haberle 2017 (2018 is nog niet leverbaar): Medium body, intens, fris, fruitig en elegant; consumentenprijs €20,75

 

Flight 2 (gebaseerd op menselijke factor/ vinificatie)

Glas 1: Porer 2017 Pinot Grigio (vatmonster)

Klassieke vinificatie

Glas 2:  Porer 2017 Pinot Grigio (vatmonster)

Korte inweking van de druiven 12-14 uur

Glas 3:  Porer 2017 Pinot Grigio (vatmonster)

Schillen en stelen aanwezig tijdens hele gistingsproces

De wijnkelder van Alois Lageder
De wijnkelder van Alois Lageder

In deze flight laat Clemens ons het verschil proeven dat ontstaat door dezelfde druiven uit dezelfde wijngaard op verschillende manieren te vinifiëren. Resultaat:

  • De wijn in glas 1 is vergeleken met de andere glazen vrij vlak van smaak, zachter dan de rest
  • Glas 2 is duidelijk wat complexer en heeft meer zuren
  • De wijn in glas 3 heeft duidelijk meer body door de lange inweking en de steeltjes zorgen voor meer tannines, waardoor je het idee van frisheid krijgt.

Glas 4:  Porer 2017 Pinot Grigio (vatmonster, blend van 1,2,3; net gebotteld en leverbaar vanaf midden/eind december); Aromatisch, fruitig (meloen,perzik), rijk en weelderig; consumentenprijs €22,75

 

Flight 3 (komeetwijnen: gebaseerd op nieuwe & oude druivensoorten)

De afgelopen decennia zijn sommige druiven steeds hoger aangeplant, maar er is een grens natuurlijk. Daarom kan het in sommige gevallen wellicht beter zijn om afscheid te nemen van bepaalde druiven en om nieuwe druivensoorten aan te planten. Zo werden 30 jaar geleden al door zijn vader nieuwe soorten afkomstig uit Zuid-Frankrijk aangeplant in Alto Adige.

Glas 1: BLA – XVI

Een oude druif blatterle, die in onmin was geraakt. Nu weer als een experiment in de vorm van een ‘Komeetwijn’. Lageder experimenteert dit jaar met zeven  zogenaamde ‘Komeetwijnen’, herkenbaar aan de komeet op het etiket. Met deze komeetwijnen- meestal gemaakt van een voor deze regio nieuw of in onmin geraakte soort – probeert Lageder toekomstbestendige wijnen te maken.

Troebel (dit hoort), ongefilterd, veel citrusfruit in de geur en smaak, lange afdronk; consumentenprijs €39,00 (slechts 400 flessen gemaakt)

 Glas 2: FÓRRA 2016

Gemaakt van manzoni bianco. Dit is een nieuwe variëteit, in 1930 door de heer Manzoni gemaakt door riesling en pinot bianco te kruisen.

Dit is duidelijk een wat romiger wijn dan glas 1, ook met flinke zuren (rode grapefruit), wat mineraliger, veel body en een lange afdronk; consumentenprijs €23,95

 Glas 3: CASÒN 2015

Gemaakt van bianco viognier en petit manseng. Volgens Clemens is viognier een heel interessante druif voor Alto Adige. Tot nu toe zijn de resultaten veelbelovend. Gefermenteerd in gebruikte houten vaten.

In de neus iets rokerigs, intense geur. Veel smaak, fruitig (sinaasappel), specerijen, vanille. Veel body en een lange afdronk. Intense wijn; consumentenprijs €42,50

 Glas 4: TAN SAI – XVI

Nog een ‘Komeetwijn’, gemaakt van tannat, een druif die van oorsprong uit Zuid-West Frankrijk komt. Geeft wijnen met heel veel tannines. Een deel van de druiven is hierbij gevinifieerd via de saignee-methode:  het sap, de schillen en de pitten van de druiven worden samen geweekt gedurende drie dagen, daarna wordt het sap opgevangen en dit deel ‘saignée’ genaamd wordt apart vergist zonder de schillen en pitten tot rode wijn.

Het resultaat is een vriendelijke maar toch krachtige rode wijn, die wat lichter van kleur is. Een wijn met aardig wat zuren, veel rijpheid en een lange afdronk. De wijn heeft een rijping van 17 maanden op eiken vaten gehad en is ongefilterd; consumentenprijs €39,00

 

Biologisch-dynamisch wijnmaken bij Alois Lageder
Bij Lageder werken ze biologisch-dynamisch: dit zijn koehoorns gevuld met hoornmest

Flight 4 (gebaseerd op het moment van oogsten)

Glas 1: CÖR ROMIGBERG 2017 Cabernet Sauvignon (vatmonster)

Vroeg geoogst: half september

Glas 2: CÖR ROMIGBERG 2017 Cabernet Sauvignon (vatmonster)

Laat geoogst: eind september

Glas 3: CÖR ROMIGBERG 2015 Cabernet Sauvignon; consumentenprijs €57,00

Blend van methode 1 en methode 2, maar dan de jaargang 2015. Jaargang 2017 blijft nu nog ruim een jaar op vat.

 

  • Glas 1 geeft tonen van een sigarenkistje en ook wat dierlijke geuren: mest, stal, leer.
  • Glas 2 heeft een wat fruitiger karakter dan glas 1. Je merkt het verschil in de twee weken extra rijping.
  • Glas 3 is duidelijk meer ontwikkeld dan voorgaande glazen. Het is meer één geheel. Beetje rokerig en wat kruidig in de smaak. Veel concentratie, een complete wijn.

Alois Lageder alle proefflessen aangesneden

Conclusie: indrukwekkende proeverij

Al met al een imposante en gedenkwaardige proeverij die nog gevolgd wordt door enkele kleine gerechtjes verzorgd door groenterestaurant Niven* uit Rijswijk.

Bovengenoemde wijnen zijn te bestellen via Wijnkoperij De Gouden Ton, acht winkels door het hele land, en via hun website www.degoudenton.nl⠀⠀

 

Deze tekst is geschreven door vinoloog Astrid Stoops uit het Proefpanel van I Love Food & Wine.

Op de hoogte blijven van goed beoordeelde wijn? Meld je aan voor de nieuwsbrief.

⠀⠀

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *