Wie aan Friesland denkt, denkt misschien eerst aan meren, weilanden, skûtsjes, waddenkust, Leeuwarden en gezellige dorpen als Sneek. Op culinair gebied komen al snel Friese nagelkaas, droge worst, suikerbrood en oranjekoek voorbij. Maar Friesland heeft nog iets verrassends te bieden: Friese wijn van eigen Friese bodem.
Nederlandse wijn is de laatste jaren steeds serieuzer geworden, en ook in Friesland wordt met aandacht en vakmanschap wijn gemaakt. Dat levert mooie combinaties op met gerechten uit dezelfde provincie. Want wat is er leuker dan een Friese maaltijd serveren met een Friese wijn erbij?
Wijn uit Friesland: verrassend van kwaliteit
Wijnbouw in het noorden van Nederland klinkt voor sommige mensen misschien onverwacht. Toch is het goed te verklaren. Nederland heeft een koel en vochtig zeeklimaat, waardoor klassieke druivenrassen niet overal even makkelijk groeien. Door de komst van nieuwe druivenrassen zoals Solaris, Johanniter en Regent is wijnbouw in Nederland beter mogelijk geworden. Deze rassen kunnen beter omgaan met het Nederlandse klimaat en worden daarom veel gebruikt in noordelijke wijngaarden.
Juist die frisse noordelijke omstandigheden geven veel Friese wijnen hun eigen karakter. Denk aan levendige witte wijnen, frisse bubbels, fruitige rosé en lichte rode wijnen. Dat zijn wijnen die goed passen bij de nuchtere, pure Friese keuken.
Bekende producenten van Friese wijn
Een bekende naam is Wijngaard De Frysling in Twijzel.
Deze wijngaard ligt net buiten het dorp, in de buurt van de Waddenzee en beschut door het Friese Woudenlandschap. De Frysling is ontstaan vanuit de liefde voor Friese grond en groeide sinds 2009 uit tot een familiebedrijf. De wijngaard maakt onder meer stille wijnen, Brûswyn en Frysante.
Ook Op Joarum in Kubaard past goed in dit verhaal. Daar worden onder andere Solaris, Johanniter, Regent en Cabernet Cortis verbouwd. De makers noemen zichzelf de Noord Nederlandse Wijnmakers en produceren op bescheiden schaal Friese, Groningse en Drentse wijn. Juist dat kleinschalige karakter maakt het interessant voor liefhebbers van lokale producten.
Daarnaast is er Wijngaard De Heidepleats bij Sint Nicolaasga. Deze plek is gevestigd bij een statige kop-hals-rompboerderij uit 1884 in de Friese Zuidwesthoek. Rond de boerderij werd in 2005 een wijngaard aangelegd van bijna twee hectare met 5.500 druivenstokken. De Heidepleats is bovendien niet alleen een plek voor wijn, maar ook voor kaas en vlees van Friese bodem.
Welke Friese wijn smaakt bij Friese streekgerechten?
Een mooie Friese maaltijd begint bijvoorbeeld met Fryske sipelsop, oftewel Friese uiensoep. Deze soep lijkt een beetje op Franse uiensoep, maar krijgt een eigen noordelijke draai door ingrediënten als nagelkaas en soms bier. Friese nagelkaas geeft de soep een kruidige, hartige smaak die goed samengaat met een frisse witte wijn.
Bij zo’n soep past een witte wijn van Solaris of Johanniter goed. De frisheid van de wijn snijdt door het romige en hartige van de kaas, terwijl de fruitigheid mooi aansluit bij de zoete tonen van langzaam gegaarde ui. Een droge witte Friese wijn maakt de soep daardoor net iets lichter en eleganter.
Friese jachtschotel met een lichte rode wijn
Voor het hoofdgerecht is Friese jachtschotel een fijne keuze. Dit gerecht wordt vaak gemaakt met aardappel, groene kool, ui, kruiden en Friese nagelkaas. Het is stevig, huiselijk en precies het soort ovengerecht dat goed past bij een avond waarop je rustig de tijd neemt om te eten. Friesland Post noemt de Friese jachtschotel een typisch Fries gerecht en beschrijft een vegetarische versie met onder meer aardappel, groene kool en geraspte Friese nagelkaas.
Bij zo’n ovenschotel hoef je niet meteen aan een zware rode wijn te denken. Een lichte rode wijn van Regent of een stevige rosé werkt vaak beter. Die geeft genoeg fruit en kruidigheid, zonder het gerecht te overheersen. Zeker wanneer er kaas in het gerecht zit, is een wijn met frisheid belangrijk.
Vis uit het noorden met Friese witte wijn
Friesland heeft natuurlijk ook een sterke band met water. Denk aan de Friese meren, het IJsselmeer en de Wadden. Een gerecht met gebakken vis, gerookte vis of een frisse vissalade past daarom uitstekend binnen een Friese maaltijd.
Serveer bijvoorbeeld gebakken snoekbaars, makreel of witvis met aardappels, mosterdsaus en een salade. Daarbij past een droge witte wijn van Friese bodem erg goed. Een wijn van Johanniter of Solaris heeft vaak genoeg frisheid om vis levendig te houden, maar ook genoeg body om bij romige saus of gebakken aardappels overeind te blijven.
Een Friese borrelplank met lokale wijn
Niet elke maaltijd hoeft uitgebreid te zijn.
Een Friese borrelplank kan net zo goed het middelpunt van de avond zijn. Denk aan Friese droge worst, Friese nagelkaas, roggebrood, mosterd, zuur, noten en eventueel wat kleine stukjes sûkerbôle of Fryske dúmkes voor een zoete afsluiter. Friese streekproducten zoals nagelkaas, droge worst, suikerbrood, roggebrood, oranjekoek en dúmkes worden ook genoemd in overzichten van Friese streekproducten.
Bij zo’n plank is mousserende Friese wijn een leuke keuze. Bubbels zorgen voor frisheid en maken hartige hapjes lichter. Een Brûswyn van wijngaar De Frysling of een andere Friese mousserende wijn past goed bij kaas, worst en brood. Voor wie liever rustig begint, is een droge witte wijn ook een veilige combinatie.
Zoet Fries afsluiten met sûkerbôle of oranjekoek
Een Friese maaltijd mag best eindigen met iets zoets. Sûkerbôle, oranjekoek of Fryske dúmkes zijn bekende keuzes. Bij zulke zoete lekkernijen past een wijn met een klein beetje restzoet of een fruitige mousserende wijn vaak beter dan een kurkdroge wijn.
Maaltijd met een verhaal
Het leuke aan Friese wijn en Friese streekgerechten is dat je er geen ingewikkeld diner van hoeft te maken. Je kunt klein beginnen met een soep, een borrelplank of een ovenschotel. Zet daar een fles Friese wijn naast en je hebt meteen een maaltijd met een verhaal.
Voor doordeweekse avonden mag het natuurlijk ook eenvoudiger. Wie na al die Friese inspiratie vooral denkt: wat zetten we vanavond snel op tafel, kan ook ideeën opdoen voor simpele maaltijden die je vanavond eet. Geef zo’n maaltijd vervolgens een noordelijke knipoog met Friese nagelkaas, droge worst, mosterd, aardappels of een glas lokale wijn erbij.
Drink bewust en geniet vooral van wat dichtbij gemaakt wordt.
Friesland in je glas en op je bord
Friese wijn laat zien dat wijn niet alleen uit Frankrijk, Italië of Spanje hoeft te komen. Ook dichter bij huis worden bijzondere flessen gemaakt, juist door mensen die hun landschap, bodem en klimaat goed kennen. Combineer die wijnen met Friese gerechten en je krijgt een maaltijd die lokaal, verrassend en gezellig is.
Of je nu kiest voor Fryske sipelsop met nagelkaas, een Friese jachtschotel, vis uit het noorden of een borrelplank met Friese streekproducten: Friesland heeft genoeg smaken om een hele avond mee te vullen. En met een Friese wijn in het glas wordt zo’n maaltijd nog net iets specialer.
Ontdek de perfecte wijn bij elk gerecht met ons GRATIS e-book!
Download 'm nu!
Ben jij ook een liefhebber van wijn en lekker eten, maar weet je niet altijd welke wijn het beste bij je gerecht past? Dan hebben wij iets speciaals voor jou! Ons gratis e-book “Welke wijn bij welk gerecht?” is jouw ultieme gids voor het vinden van de perfecte wijn-spijs combinaties.
Download 'm direct!